Ερευνητικά προγράμματα

Ερευνητικά προγράμματα (τρέχοντα)

«Αντικοινοβουλευτικός λόγος στην Ελλάδα, 1931-1936: Η κρίση του πολιτικού φιλελευθερισμού, η αντικοινοβουλευτική ρητορική και οι φορείς της» (ΚΑ: 12317)

Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Νίκος Βαφέας

Βασικά στοιχεία για το Έργο:

Η έρευνα έχει ως στόχο να εξετάσει την αντικοινοβουλευτική ρητορική που αναπτύχθηκε στην Ελλάδα από τον Σεπτέμβριο του 1931, όταν η Ελλάδα εισήλθε στη δίνη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, έως τον Αύγουστο του 1936, όταν εγκαθιδρύθηκε η δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά. Με βάση την υπόθεση ότι ο αντικοινοβουλευτικός λόγος της περιόδου συνέβαλε αποφασιστικά στην κατάρρευση του πολιτικού συστήματος της χώρας και στην εγκαθίδρυση της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, θα επιχειρηθεί μια ανάλυση του πολιτικού λόγου που επικρίνει τον κοινοβουλευτισμό, με έμφαση στην έκφρασή του κατά τα έτη που προηγήθηκαν της κατάρρευσής του. Για την επίτευξη των στόχων της, η έρευνα θα βασιστεί σε θεωρητικές εξελίξεις στους τομείς της ιστορικής και πολιτικής κοινωνιολογίας και της διανοητικής ιστορίας, μελετώντας τον δημόσιο λόγο όπως εμφανίστηκε σε εφημερίδες, περιοδικά, μελέτες και ιδιωτικά αρχεία της περιόδου. Αμφισβητώντας κριτικά την υπάρχουσα βιβλιογραφία που εξετάζει τις πολιτικές ιδέες στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου είτε ως άμεση αντανάκλαση των πολιτικών φιλοδοξιών των ιστορικών υποκειμένων που τις εξέφρασαν, χωρίς να εξετάζει την ιστορικότητά τους και το ευρύτερο ιδεολογικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται, είτε ως ιδεολογική αφαίρεση που δεν είναι πλαισιωμένη σε συγκεκριμένα χωροχρονικά πλαίσια αναφοράς, η έρευνα αυτή θα επιχειρήσει, αφενός, να απεικονίσει την ιστορικότητα και την διατοπικότητα αυτών των ιδεών και, αφετέρου, να καταδείξει τα κοινωνικά τους πλαίσια. Με άλλα λόγια, θα καταδείξει ότι η αντικοινοβουλευτική επιχειρηματολογία της περιόδου εντάσσεται σε μια λογική ιστορικού χρόνου και ταυτόχρονα συνομιλεί με εξελίξεις εκτός του εθνικού πλαισίου αναφοράς της, και ότι δεν μπορεί να ερμηνευθεί αποκλειστικά με βάση άλλους λόγους που αναφέρονται στην εσωτερική λογική της γλώσσας αντανακλώντας ευρύτερες ιστορικές διαδικασίες.

Υλοποίηση: ΚΕΑΔΙΚ

Ερευνητική ομάδα:

Νίκος Βαφέας (επιστημονικός υπεύθυνος)

Γιώργος Σουβλής (μεταδιδακτορικός ερευνητής)

Χρηματοδότηση: Πρόγραμμα Χρηματοδότησης Έρευνας του ΕΛΚΕ του Πανεπιστημίου Κρήτης (Προγράμματα Γ1, πρόσκληση 2024).

Διάρκεια:  01/10/2025-31/03/2027

Προϋπολογισμός: 10.000 €

*

«H διάδοση των σαινσιμονικών ιδεών και πρακτικών στην Ελλάδα του 19ου αιώνα: Η περίπτωση του Γουστάβου Ντ’ Εϊχτάλ» (ΚΑ: 12310)

Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αναπληρωτής Καθηγητής Γιάννης Κουμπουρλής

Βασικά στοιχεία για το Έργο:

Ο θάνατός του Henri Saint-Simon (1825) στάθηκε σημείο αναφοράς για όλους εκείνους και εκείνες που συνεισέφεραν στη συγκρότηση ενός εκ των πλέον πολυδιάστατων νεωτερικών διανοητικών ρευμάτων: του σαινσιμονισμού. Περνώντας τα γεωγραφικά όρια της Γαλλίας, στρέφουμε την προσοχή μας σε δύο «στιγμές» του 19ου αιώνα οι οποίες αποτελούν σημεία καμπής για τη διάδοση των σαινσιμονικών ιδεών και πρακτικών στο ελληνικό κράτος. Συγκεκριμένα, εστιάζουμε στο πρόσωπο του Gustave d’Eichthal (εφεξής Γουστάβος Ντ’ Εϊχτάλ) για να εξετάσουμε τη δράση του κατά την περίοδο της διαμονής του στην Ελλάδα (1833-1835) και την, μετέπειτα, εμπλοκή του στον Σύλλογο για την ενθάρρυνση των Ελληνικών Σπουδών στην Γαλλία. Αντλώντας από το πεδίο της διανοητικής ιστορίας και την προβληματική των «πολιτισμικών μεταφορών», εγγράφουμε τις στοχεύσεις της προτεινόμενης έρευνας στη συνέχεια των πορισμάτων που έχουμε ήδη δημοσιεύσει. Συγκεκριμένα, θα επιχειρήσουμε :α) να αναδείξουμε τον ρόλο που, σύμφωνα με τον Ντ’ Εϊχτάλ, οφείλουν να διαδραματίσουν οι ελεύθεροι Έλληνες στον ευρύτερο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου, δηλαδή στο σημείο όπου η Δύση συναντά την Ανατολή β) να δείξουμε πώς το ημερολόγιο που κράτησε ο Ντ’ Εϊχτάλ κατά τη διαμονή του στην Ελλάδα συνιστά μια άρτια εθνογραφική καταγραφή που συνέλαβε στις μετέπειτα μελέτες του για τις σχέσεις μεταξύ των διάφορων θρησκειών και των «φυλών» γ) να εντοπίσουμε τη σχέση των σαινσιμονικών αντιλήψεων του Ντ’ Εϊχτάλ με την κίνηση των φιλελληνικών ιδεών που άνθισαν μέχρι την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους και επανακάμπτουν με νέο περιεχόμενο και στόχευση κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα) να συγκρίνουμε τις παραστάσεις του Ντ’ Εϊχτάλ από την Ελλάδα με τις αντίστοιχες άλλων ομοϊδεατών και συνοδοιπόρων του που ταξίδεψαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, την Αίγυπτο και την Αλγερία. Η προτεινόμενη έρευνα αναμένεται να καλύψει ορισμένα κενά της βιβλιογραφίας του σαινσιμονισμού συμβάλλοντας έτσι στη μελέτη της ιστορίας της διανόησης και των ιδεολογιών στην Ελλάδα του 19ου αιώνα.

Υλοποίηση: ΚΕΑΔΙΚ

Ερευνητική ομάδα:

Γιάννης Κουμπουρλής (επιστημονικός υπεύθυνος)

Δημήτρης Φούφουλας (μεταδιδακτορικός ερευνητής)

Χρηματοδότηση: Πρόγραμμα Χρηματοδότησης Έρευνας του ΕΛΚΕ του Πανεπιστημίου Κρήτης (Προγράμματα Γ1, πρόσκληση 2024).

Διάρκεια:  01/10/2025-31/01/2027

Προϋπολογισμός: 10.000 €

*

«Το Eθνικό Zήτημα και η Eπανάσταση του 1821 στο ΚΚΕ της υπερορίας» (ΚΑ: 12318)

Επιστημονικός Υπεύθυνος: Επίκουρος Καθηγητής Αλέξανδρος Κεσσόπουλος

Βασικά στοιχεία για το Έργο:

Η Επανάσταση του 1821 αποτέλεσε πεδίο σημαντικών, ακόμη και σφοδρών, ερμηνευτικών διαμαχών μεταξύ των διανοούμενων του ελληνικού μαρξιστικού χώρου. Μέσα από τα σχετικά ιστοριογραφικά εγ-χειρήματα, επιχειρούνταν όχι μόνο -ενίοτε, ούτε καν κατά βάση- η επιστημονική ερμηνεία των γεγονότων της περιόδου, αλλά η υποστήριξη ετερόχρονων πολιτικών τακτικών και στρατηγικών, η εδραίωση των κομματικών ηγεσιών που τις εκπονούσαν, η καταπολέμηση των εξωτερικών και εσωτερικών αντιπάλων τους και η επιβεβαίωση ή η απόρριψη σύστοιχων αναγνώσεων του μαρξισμού. Μετά τον Ελληνικό Εμφύλιο και την στρατιωτική ήττα του ΚΚΕ το 1949, δεκάδες χιλιάδες μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, μέλη και στελέχη του κόμματος μεταφέρθηκαν στην υπερορία. Εκεί το κόμμα συγκροτήθηκε εκ νέου, αρχικά οργανωτικά, αλλά στην συνέχεια και πολιτικά. Η μεγάλη τομή ήρθε με την ανατροπή της ηγεσίας Ζαχαριάδη το 1955 και την μετέπειτα διαδοχή από τον Κώστα Κολιγιάννη, ως επακόλουθο και του θανάτου του Ιωσήφ Στάλιν και της εγκαθίδρυσης μίας νέας ηγετικής ομάδας στην κορυφή της σοβιετικής εξουσίας. Υπό την νέα ηγεσία του, το ΚΚΕ προχώρησε στην ευρεία επανεξέταση πολλών στοιχείων της ιδεολογικής ταυτότητας του. Αυτά περιλάμβαναν και την θέαση της προέλευσης του ελληνικού έθνους καθώς και της Επανάστασης του 1821. Έτσι, μια νέα προσπάθεια μαρξιστικής ανάγνωσης της ιστορίας οργανώθηκε μέσα από την Επιτροπή Διαφώτισης του κόμματος και ειδικώς από μια υποομάδα της, τον Ιστορικό Κύκλο. Μέσα από το έργο της επιτροπής προέκυψε μια εκτεταμένη σχετική βιβλιογραφική παραγωγή από τις Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις (ΠΛΕ), την εκδοτική επιχείρηση του ΚΚΕ. Στόχος της παρούσας πρότασης είναι ο εντοπισμός των στοιχείων και η ανάδειξη της διαδικασίας συγκρότησης της νέας ιστορικής ανάλυσης που αρθρώθηκε εντός του ΚΚΕ, για την προέλευση του ελληνικού έθνους και για την Επανάσταση του 1821. Το χρονικό πεδίο της έρευνας εκτείνεται από τη αρχή της περιόδου της υπερορίας το 1949 ως το 1968 και την διάσπαση του κόμματος. Βασικό ερώτημα είναι το πως επηρεάστηκε η διαμόρφωση του νέου ερμηνευτικού σχήματος, από τις εμπειρίες του ΕΑΜικού κινήματος, της νίκης της Εθνικής Αντίστασης και της ακόλουθης ήττας στον Εμφύλιο. Επίσης, από τους πολιτικούς προσανατολισμούς της Σοβιετικής Ένωσης και της ηγεσίας του ΚΚΣΕ, τις σύστοιχες νέες προσλήψεις του μαρξισμού, το εσωτερικό πεδίο του ΚΚΕ και την πολιτική συγκυρία της Ελλάδας. Το προς μελέτη υλικό αποτελείται από την βιβλιογραφική παραγωγή των ΠΛΕ και το Αρχείο του Ιστορικού Κύκλου της Επιτροπής Διαφώτισης του ΚΚΕ, το οποίο απόκειται στα ΑΣΚΙ και ως σήμερα δεν έχει διερευνηθεί επισταμένως από αυτήν την σκοπιά.

Υλοποίηση: ΚΕΑΔΙΚ

Ερευνητική ομάδα:

Αλέξανδρος Κεσσόπουλος (επιστημονικός υπεύθυνος)

Σταύρος Παναγιωτίδης (μεταδιδακτορικός ερευνητής)

Χρηματοδότηση: Πρόγραμμα Χρηματοδότησης Έρευνας του ΕΛΚΕ του Πανεπιστημίου Κρήτης (Προγράμματα Γ1, πρόσκληση 2024).

Διάρκεια:  01/10/2025-30/09/2027

Προϋπολογισμός: 10.000 €

*

«Ανιχνεύοντας τις σχέσεις των δυνάμεων του Κέντρου και της Αριστεράς στην Ελλάδα την περίοδο της «καχεκτικής δημοκρατίας», 1949-1967: Η περίπτωση της Λέσβου» (μη χρηματοδοτούμενη έρευνα, βάσει του σχετικού κανονισμού του Πανεπιστημίου Κρήτης, ΦΕΚ 4128/21 Νοεμβρίου 2017)

Επιβλέπων: Καθηγητής Νίκος Βαφέας

Μεταδιδακτορικός ερευνητής: Δημήτρης Μάντζαρης

Βασικά στοιχεία για το Έργο:

Εκκινώντας από μια συγκεκριμένη μελέτη περίπτωσης, αυτή της Λέσβου, με τις κοινωνικές και πολιτικές ιδιαιτερότητές της, η έρευνα επεκτείνεται στην ευρύτερη πολιτική και κοινωνική κατάσταση στην Ελλάδα την περίοδο από τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου μέχρι την κήρυξη της στρατιωτικής δικτατορίας των Συνταγματαρχών, το 1967. Θεματικά επικεντρώνεται στις πολυσύνθετες σχέσεις ανάμεσα στις δυνάμεις του Κέντρου και της Αριστεράς κατά την εν λόγω περίοδο, μια περίοδο δηλαδή απόλυτης ιδεολογικής και πολιτικής κυριαρχίας των νικητών του Εμφυλίου. Εννοιολογικά, στόχος της είναι προσδιοριστούν τα χαρακτηριστικά της έννοιας της «καχεκτικής», «ελεγχόμενης», «προσχηματικής» ή «αναιμικής» δημοκρατίας, ως μιας συνθήκης δηλαδή όπου, σε γενικές γραμμές, διενεργούνται μεν βουλευτικές εκλογές και λειτουργεί το κοινοβούλιο, αλλά δεν ισχύουν στην ουσία οι αρχές του κράτους δικαίου (η έννοια του «παρασυντάγματος» είναι εδώ πρωταρχικής σημασίας). Ως γνωστόν, μετά τον Εμφύλιο, και ενώ λειτουργούσε τυπικά ο κοινοβουλευτισμός στην Ελλάδα, στην πολιτική ζωή της χώρας αφενός κυριαρχούσε η έντονη παρεμβατικότητα των «Ανακτόρων» και του «ξένου παράγοντα», και αφετέρου είχαν συγκροτηθεί θεσμοθετημένες διακρίσεις ανάμεσα στους πολίτες, με βάση την ιδεολογική τους τοποθέτηση, όπως για παράδειγμα τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων, οι διαρκείς διώξεις των αριστερών πολιτών, οι χώροι εκτοπισμού αντιφρονούντων, η ύπαρξη εκτός νόμου πολιτικών κομμάτων, όπως του ΚΚΕ, η λογοκρισία στον Τύπο και στην ελεύθερη έκφραση κλπ. Με βάση τα παραπάνω, στην έρευνα διερευνώνται οι σχέσεις του Κέντρου και της Αριστεράς σε τοπική (της Λέσβου) και εθνική κλίμακα, τόσο σε επίπεδο πολιτικής ηγεσίας όσο και κοινωνικής βάσης των κομμάτων, υπό το πρίσμα των ακόλουθων ερωτημάτων: Ποιος ήταν ο κυρίαρχος λόγος των ηγετών του Κέντρου, σε σχέση με την ΕΔΑ (από την ίδρυσή της και μετά) και το παράνομο ΚΚΕ; Ποια ήταν η απήχηση που είχε ο λόγος αυτός στην κομματική βάση του Κέντρου και της Αριστεράς; Ποιες ήταν οι σχέσεις των οργανώσεων του Κέντρου και της ΕΔΑ σε κοινωνικό επίπεδο; Ήταν συμβατός ο κυρίαρχος λόγος της ηγεσίας του Κέντρου, ένας λόγος που συγκροτούνταν στη λογική του «διμέτωπου αγώνα», με την καθημερινή πολιτική πρακτική της εκλογικής του βάσης στην Αυτοδιοίκηση, στα εργατικά σωματεία και εν γένει στις κοινωνικές οργανώσεις; Σε ποιο βαθμό επέδρασε η κοινή ΕΑΜική κληρονομία της εκλογικής βάσης των δύο πολιτικών χώρων στις σχέσεις των ηγεσιών τους;

Υλοποίηση: ΚΕΑΔΙΚ

Διάρκεια:  01/01/2024-31/12/2026

*

«Η εκλογική επιρροή και η πολιτική δράση της Αριστεράς στο νησί της Σάμου κατά την περίοδο της «καχεκτικής», μετεμφυλιακής δημοκρατίας» (μη χρηματοδοτούμενη έρευνα, βάσει του σχετικού κανονισμού του Πανεπιστημίου Κρήτης, ΦΕΚ 4128/21 Νοεμβρίου 2017)

Επιβλέπων: Καθηγητής Νίκος Βαφέας

Μεταδιδακτορικός ερευνητής: Μανόλης Γιαννούτσος

Βασικά στοιχεία για το Έργο:

Η συγκεκριμένη έρευνα στοχεύει στην ανίχνευση της πολιτικής επίδρασης της Αριστεράς στο νησί της Σάμου, κατά την περίοδο της μετεμφυλιακής περιόδου, η οποία ξεκινά έπειτα από τη λήξη του Εμφύλιου πολέμου τον Αύγουστο του 1949, και ολοκληρώνεται με την κατάλυσή του δημοκρατικού πολιτεύματος, στις 21 Απριλίου του 1967, από τους επίορκους συνταγματάρχες του Ελληνικού Στρατού, οι οποίοι επέβαλλαν το  καθεστώς της επταετούς δικτατορίας. Κατά τη συγκεκριμένη μετεμφυλιακή περίοδο παρατηρήθηκε στην Ελλάδα η ανάπτυξη μιας ιδιάζουσας κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, η οποία θεμελιώθηκε στη μνήμη του Εμφύλιου πολέμου και στις διαχωριστικές γραμμές τις οποίες ο τελευταίος επέβαλλε ανάμεσα σε εθνικόφρονες/ αντεθνικόφρονες πολίτες, στηρίχτηκε θεσμικά στη λειτουργία ενός συντάγματος αλλά και ενός «παρασυντάγματος», ενώ ταυτόχρονα τασσόταν υπέρ της ευρωπαϊκής, φιλελεύθερης προοπτικής της χώρας  φιλοδοξώντας να υπηρετήσει τους στόχους της πολυπόθητης οικονομικής ευημερίας. Η συγκεκριμένη αντίφαση καθόρισε τους όρους της πολιτικής ποιότητας της μετεμφυλιακής δημοκρατίας και επέδρασε καταλυτικά στη δημιουργία χαρακτηριστικών επιθέτων της τελευταίας ως «επιλεκτικής», «δύσκολης» ή σύμφωνα με τον Ηλία Νικολακόπουλο, ως «καχεκτικής». Στο συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο η έρευνα επιχειρεί να διερευνήσει την πολιτική παρουσία της Αριστεράς στη Σάμο, η οποία από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 1951 εκπροσωπείται σε τοπικό αλλά και σε εθνικό επίπεδο από την Ελληνική Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.).  Προκειμένου να επιτευχθεί ο συγκεκριμένος στόχος γίνεται προσπάθεια να απαντηθούν τα εξής ερευνητικά ερωτήματα: Πώς διαμορφώνεται το πολιτικό περιβάλλον στη Σάμο κατά τη συγκεκριμένη μετεμφυλιακή περίοδο; Ποιοι αναλαμβάνουν το έργο της ανασυγκρότησης της Αριστεράς στη Σάμο, έπειτα από την στρατηγική συντριβή την οποία βίωσε η τελευταία σε τοπικό επίπεδο λόγω της εμπλοκής της στον τοπικό εμφύλιο;  Ποια η εκλογική απήχηση της Αριστεράς στις μετεμφυλιακές εκλογικές αναμετρήσεις σε τοπικό επίπεδο και ποιος ο συσχετισμός της με την αντίστοιχη της Αριστεράς σε εθνικό επίπεδο; Πώς επηρέασε η μνήμη του σαμιακού εμφύλιου πολέμου την αντιμετώπιση των πολιτικών μηνυμάτων της Αριστεράς στη Σάμο μετεμφυλιακά; Πώς επέδρασαν τα κοινωνικά δίκτυα της τοπικότητας στην αντιμετώπιση της σαμιακής αριστερής ηγεσίας αλλά και στην προώθηση των πολιτικών μηνυμάτων της Αριστεράς στο πολιτικό ακροατήριο του νησιού τη συγκεκριμένη περίοδο; Και τέλος υπήρξαν και στη Σάμο, όπως και σε εθνικό επίπεδο, περιπτώσεις συνεργασίας της Αριστεράς με το Κέντρο κατά τη μετεμφυλιακή περίοδο και αν υπήρξαν, στη βάση ποιας πολιτικής σκοπιμότητας και στρατηγικής  διαμορφώθηκαν;

Υλοποίηση: ΚΕΑΔΙΚ

Διάρκεια:  01/04/2025-31/03/2028

*

«Από το «ακαδημαϊκό προλεταριάτο» στο «ακαδημαϊκό πρεκαριάτο»: Εννοιολογήσεις και προβληματισμοί με αναφορά στην ελληνική περίπτωση» (μη χρηματοδοτούμενη έρευνα, βάσει του σχετικού κανονισμού του Πανεπιστημίου Κρήτης, ΦΕΚ 4128/21 Νοεμβρίου 2017)

Επιβλέπων: Καθηγητής Νίκος Βαφέας

Μεταδιδακτορικός ερευνητής: Παύλος Λιαρόπουλος

Βασικά στοιχεία για το Έργο:

Η σύγχρονη προβληματική γύρω από την επισφάλεια της εργασίας έχει αναδείξει την έννοια του ακαδημαϊκού πρεκαριάτου, η οποία αναφέρεται στις ελαστικές μορφές απασχόλησης, στην αβεβαιότητα και στις άνισες συνθήκες που χαρακτηρίζουν ολοένα και περισσότερο την έρευνα και τη διδασκαλία στα πανεπιστήμια.  Η μαζικοποίηση των σπουδών, η ραγδαία ανάπτυξη της ερευνητικής δραστηριότητας και η μεταβολή της φυσιογνωμίας των σύγχρονων πανεπιστημίων με βάσει το νεοφιλελεύθερο υπόδειγμα συνιστούν παράγοντες που διαμόρφωσαν αυτή την  έννοια του ακαδημαϊκού πρεκαριάτου. Από την άλλη πλευρά, η επισφαλής απασχόληση, η ευελιξία των εργασιακών σχέσεων, η οικονομική εκμετάλλευση, η άνιση πρόσβαση στους πόρους αλλά και ο κάθετος καταμερισμός της εργασίας και η ιεραρχική  οργάνωση της έρευνας και της διδασκαλίας αποτελούν ζητήματα που συνοδεύουν την πανεπιστημιακή εργασία ήδη από την εδραίωση των πανεπιστημίων στην αστική κοινωνία του 19ου αιώνα. Τα παραπάνω δείχνουν ότι οι σημερινές μορφές ακαδημαϊκής επισφάλειας έχουν βαθιές ιστορικές ρίζες και, ως εκ τούτου, ο ορισμός του κάθε αντικειμένου χρήζει περαιτέρω έρευνας, ώστε να οριστεί η ιδιαίτερη  φύση του καθενός. Το σημείο αυτό αποτελεί και έναν ευρύτερο προβληματισμό των ερευνητών της εργασιακής επισφάλειας, γενικότερα, οι οποίοι προσπαθούν να διακρίνουν τις σύγχρονες μορφές επισφάλειας από εκείνες του παρελθόντος.  Η έννοια του ακαδημαϊκού προλεταριάτου, για παράδειγμα, εμφανίζεται στις πηγές από αρκετά νωρίς, από τις αρχές τουλάχιστον του 20^ού αιώνα στην ελληνική περίπτωση (σε κείμενα π.χ. του Δημήτρη Γληνού ) και συνδέεται με τους προβληματισμούς των προοδευτικών διανοουμένων της εποχής για τον σχετικά περιορισμένο, τότε, αριθμό των αποφοίτων, την ανεργία των πτυχιούχων  και την οργάνωση της διδασκαλίας και της έρευνας στο πανεπιστήμιο. Η πολύ πιο πρόσφατη έννοια του ακαδημαϊκού πρεκαριάτου συνδέεται προφανώς, αλλά δεν ταυτίζεται, με αυτή του ακαδημαϊκού προλεταριάτου, καθώς οι δύο όροι περιγράφουν διαφορετικές, αν και συγγενείς μεταξύ τους, πραγματικότητες αναφορικά με το πανεπιστήμιο. Το ακαδημαϊκό προλεταριάτο περιγράφει τους μόνιμα χαμηλόμισθους πανεπιστημιακούς εργαζομένους, με περιορισμένη ακαδημαϊκή αυτονομία και σταθερά υποδεέστερη θέση στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Αντίθετα, το ακαδημαϊκό πρεκαριάτο αφορά κυρίως τους προσωρινά, ευέλικτα και επισφαλώς απασχολούμενους ερευνητές ή διδάσκοντες, των οποίων η επαγγελματική σταθερότητα και προοπτική παραμένουν επί μακρόν αβέβαιες. Η παρούσα έρευνα έχει ως στόχο να εξετάσει συγκριτικά, στο ελληνικό συγκείμενο, το περιεχόμενο, τη χρήση και τις σημασίες των εννοιών του «ακαδημαϊκού προλεταριάτου» και του «ακαδημαϊκού πρεκαριάτου», όχι ως σταθερές και παγιωμένες αναλυτικές κατηγορίες, αλλά ως κοινωνικές κατασκευές των οποίων τα συστατικά στοιχεία απαιτούν ανίχνευση και διερεύνηση σε αναφορά, πάντοτε, με τα κοινωνικά, πολιτικά και διανοητικά διακυβεύματα του ιστορικού πλαισίου.

Υλοποίηση: ΚΕΑΔΙΚ

Διάρκεια:  29/01/2026-28/01/2029

Ερευνητικά προγράμματα (ολοκληρωμένα)

«Αποτύπωση και κατηγοριοποίηση των προοπτικών ένταξης των προσφύγων στο ελληνικό παραγωγικό σύστημα. Μελέτη περίπτωσης σε Κρήτη και Μυτιλήνη» (ΚΑ 10076)

Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Δημήτριος Κοτρόγιαννος

Βασικά στοιχεία για το Έργο:

Το ΚΕΑΔΙΚ ήταν ο αποκλειστικός φορέας υλοποίησης του Έργου «Αποτύπωση και κατηγοριοποίηση των προοπτικών ένταξης των προσφύγων στο ελληνικό παραγωγικό σύστημα. Μελέτη περίπτωσης σε Κρήτη και Μυτιλήνη (ΚΑ 10076)».

Το προσφυγικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα αποτελεί μια από τις βασικότερες προκλήσεις για τους διαμορφωτές πολιτικής τόσο αναφορικά με τα άμεσα μέτρα προστασίας των προσφύγων στα κέντρα φιλοξενίας όσο και για τις προοπτικές ομαλής ένταξής τους εν γένει στο παραγωγικό σύστημα και συνακόλουθα της πλήρους κοινωνικής τους ένταξης. Το συγκεκριμένο ερευνητικό έργο στοχεύει στην μελέτη αυτών των προοπτικών αλλά και στην αποτύπωση των δυσκολιών που οι πρόσφυγες αντιμετωπίζουν και οι οποίες αποτρέπουν την ταχεία διαδικασία ένταξής τους.

Συνεπώς, στο πλαίσιο της τριγωνοποιημένης ερευνητικής διαδικασίας που ακολουθήθηκε για την καταγραφή αφενός των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν και αφετέρου των διαστάσεων του κοινωνικού κεφαλαίου που διαθέτουν, πραγματοποιήθηκε διερεύνηση μέσω δομημένου ερωτηματολογίου σε πρόσφυγες στην επιλεγμένη περιοχή της Μυτιλήνης, η οποία έχει δεχθεί τεράστια προσφυγικά κύματα και διαθέτει εγκλωβισμένο προσφυγικό πληθυσμό. Σε δεύτερη φάση, διερευνήθηκαν οι διαστάσεις, οι προοπτικές, οι ελλείψεις και τα εμπόδια, σε επίπεδο επιχειρηματικότητας και κοινωνικών εταίρων, ως προς την ένταξη των προσφύγων στην αγορά εργασίας, μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων σε Κρήτη και Μυτιλήνη. Η επιλογή των δυο αυτών γεωγραφικών περιοχών πραγματοποιείται με σκοπό την αναζήτηση των διαφορετικών διαστάσεων και των δυνητικών ευκαιριών ως προς την ένταξή τους, καθώς η πρώτη έχει δεχθεί τεράστιες προσφυγικές ροές ενώ η δεύτερη δεν έχει δεχθεί προσφυγικές ροές και αποτελεί ένα πρόσφορο πεδίο επιχειρηματικότητας και δυνητικής ένταξης των προσφύγων στην παραγωγική διαδικασία. Επιπροσθέτως, η διερεύνηση περιέλαβε τη διενέργεια αφηγηματικών συνεντεύξεων σε «παλαιούς», ήτοι ενταγμένους μετανάστες στην Κρήτη ώστε να διαπιστωθούν οι δυσκολίες και οι ευκαιρίες με τις οποίες ήρθαν και έρχονται αντιμέτωποι και ως εκ τούτου, να σκιαγραφηθούν οι δυνητικές προοπτικές και τα εμπόδια για την ένταξη στην παραγωγική διαδικασία των νέων προσφύγων. Κύρια στόχευση της έρευνας ήταν η διερεύνηση των προοπτικών και των εμποδίων ένταξης των προσφύγων στο παραγωγικό σύστημα με τρόπο ώστε να συνεισφέρει στη δημιουργία προτάσεων που οδηγούν στην κοινωνική ένταξή τους η οποία αναμένεται να επιφέρει θετικά αποτελέσματα στο ελληνικό παραγωγικό σύστημα, ήτοι να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για οικονομική ανάπτυξη μέσω της ταυτόχρονης διασφάλισης της κοινωνικής συνοχής.

Η διερεύνηση των επιμέρους παραγόντων επέτρεψε την χάραξη μιας μακροχρόνιας στρατηγικής για την κοινωνικο-οικονομική ένταξη των προσφύγων καθώς συνιστά μια βασική προτεραιότητα για την αποφυγή του υψηλού κόστους μιας πιθανής αδυναμίας ένταξής τους. Συγκεκριμένα, η αδυναμία ένταξης των προσφύγων στο παραγωγικό σύστημα της χώρας μπορεί να δημιουργήσει α) οικονομικά, β) κοινωνικά και γ) πολιτικά προβλήματα. Εν προκειμένω, στα οικονομικά συγκαταλέγονται τα υψηλά ποσοστά μακροχρόνιας ανεργίας και υποαπασχόλησης και η αδυναμία σύνδεσης των προσόντων με την απασχόληση. Ταυτόχρονα, η ανεπαρκής ένταξη των προσφύγων στο παραγωγικό σύστημα θα διαταράξει την κοινωνική συνοχή ενώ η διόγκωση των προβλημάτων μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες πολιτικές εκφράσεις ή ακόμα και αποφάσεις. Αντιθέτως, μια επιτυχημένη στρατηγική ένταξης μπορεί να επιφέρει θετικά αποτελέσματα στο ΑΕΠ της χώρας αλλά και στα δημόσια οικονομικά, καθώς ο εργαζόμενος πληθυσμός αποτελεί πηγή άντλησης φορολογικών εσόδων και εισφορών για το ασφαλιστικό σύστημα που αντιμετωπίζει καίρια προβλήματα οικονομικής βιωσιμότητας. Η συγκεκριμένη έρευνα προσφέρει χρήσιμο υλικό για την δόμηση κατευθύνσεων παρέμβασης και παροχής κινήτρων, ωφελώντας την κοινωνική ενσωμάτωση των προσφύγων και την οικονομική ανάπτυξη του υφέρποντος κοινωνικού κεφαλαίου που διαθέτουν.

Υλοποίηση: ΚΕΑΔΙΚ

Κύριοι Ερευνητές:

Στυλιανός Ιωάννης Τζαγκαράκης, Πολιτικός Επιστήμονας, Διδάκτωρ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης

Απόστολος Καμέκης, Πολιτικός Επιστήμονας, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Κρήτης

Γεωργία Δημάρη, Διεθνολόγος, Υπ. Διδάκτωρ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης

Εμμανουήλ Μαυροζαχαράκης, Κοινωνιολόγος-Πολιτικός Επιστήμονας, Υπ. Διδάκτωρ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης.

Χρηματοδότηση: Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», που συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους.

Διάρκεια:  20/06/2018- 20/09/2019

Προϋπολογισμός: 65.800 €

Διακυβέρνηση, Βιωσιμότητα και Περιφερειακή Καινοτομία» (ΚΑ 4289)

Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Νίκος Παπαδάκης

Βασικά στοιχεία για το Έργο:

Το ΚΕΑΔΙΚ συμμετείχε ως εταίρος στο Έργο «Διακυβέρνηση, Βιωσιμότητα και Περιφερειακή Καινοτομία» (ΚΑ 4289)». Αντικείμενο του Έργου αποτελεί η σφαιρική διερεύνηση της πολυεπίπεδης σχέσης διακυβέρνησης και βιώσιμης ανάπτυξης (με έμφαση σε ζητήματα περιφερειακής καινοτομίας), σε επίπεδο Περιφέρειας Κρήτης.

Βασική στόχευση αποτελεί η διάγνωση αναγκών, η ανάπτυξη μελέτης σκοπιμότητας ενός προγράμματος μεταπτυχιακής εκπαίδευσης, ο πλήρης σχεδιασμός και η υλοποίηση επιμορφωτικού προγράμματος στελεχών και η συγκρότηση ερευνητικά εδραιωμένων προτάσεων πολιτικής με βάση τις αρχές της βιωσιμότητας, της χρηστής διακυβέρνησης και της περιφερειακής καινοτομίας και με απώτερο στόχο την ενεργό και πρακτική συμβολή στην επίτευξη της οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας στην Περιφέρεια Κρήτης.

Είναι ένα σύνθετο εγχείρημα που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διαμόρφωση ενός προγράμματος επιμόρφωσης στελεχών που βασίζεται σε διάγνωση αναγκών και περιλαμβάνει σχεδιασμό και υλοποίηση, η οποία θα γίνει βάσει των μαθησιακών στόχων, αναμενόμενων αποτελεσμάτων, και του υλικού. Πρόκειται για στοχευμένη και θεματοποιημένη διαδικασία επιμόρφωσης στελεχών με βάση τα διεθνή standards της κατάρτισης. Επίσης το Έργο περιλαμβάνει την πλήρη και διεξοδική μελέτη σκοπιμότητας και το σχεδιασμό για ένα Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. Πέραν αυτών, στο σύνολο του, το έργο περιλαμβάνει γενικότερα μια σειρά δράσεων, όπως ποσοτική και ποιοτική έρευνα, δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας, συγκρότηση ερευνητικά θεμελιωμένων προτάσεων πολιτικής για την περιφέρεια κλπ.

Τα αποτελέσματα της Έρευνας –τα οποία θα μπορούν να αξιοποιηθούν από την Περιφέρεια Κρήτης (ΠΚ) σε συνεργασία με τις συναρμόδιες Υπηρεσίες και Φορείς –  θα συμβάλουν στην εξαγωγή ερευνητικά θεμελιωμένων συμπερασμάτων και προτάσεων πολιτικής για την βελτίωση των προτύπων διακυβέρνησης και την προώθηση των αρχών της βιωσιμότητας στην Κρήτη. Λόγω του ότι οι προτάσεις πολιτικής θα θεμελιώνονται ερευνητικά, αναμένεται να αποτελέσουν ουσιαστικό πεδίο λύσεων σε καίρια ζητήματα περιφερειακής ανάπτυξης (βλ. ενότητα Γ) καθώς θα στοχεύουν στην επίλυση των διαπιστωμένων ελλείψεων και αναγκών που θα προκύψουν από την ερευνητική διαδικασία με γνώμονα τις αρχές της βιωσιμότητας, της χρηστής διακυβέρνησης και της περιφερειακής καινοτομίας.

Παράλληλα, με βάση τα αποτελέσματα της διερεύνησης αναγκών θα πραγματοποιηθεί η μελέτη σκοπιμότητας και ο σχεδιασμός ενός νέου προγράμματος μεταπτυχιακής εκπαίδευσης, όσο και ο σχεδιασμός και η υλοποίηση επιμορφωτικού προγράμματος για στελέχη που θα θέτει τους θεωρητικούς άξονες και τις θεματικές βάσεις της βιωσιμότητας και της χρηστής διακυβέρνησης σε επίπεδο υλοποίησης περιφερειακών πολιτικών, παρέχοντας με αυτό τον τρόπο απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες (capacity building). Με αυτόν τον τρόπο θα υποβοηθήσει τόσο την περιφερειακή  ανάπτυξη και τη βελτίωση των μορφών διακυβέρνησης όσο και την ενίσχυση της γενικότερης κουλτούρας της βιωσιμότητας ως συνειδητής επιλογής και ως τρόπου ζωής. Στο πλαίσιο αυτό, το σχεδιαζόμενο πρόγραμμα μεταπτυχιακής εκπαίδευσης και το επιμορφωτικό πρόγραμμα θα στοχεύουν στην παροχή, στους εν δυνάμει ενδιαφερόμενους, της απαραίτητης επιστημονικής και επαγγελματικής κατάρτισης και εξειδίκευσης ώστε να είναι σε θέση να διασφαλίσουν την υλοποίηση της βιώσιμης περιφερειακής ανάπτυξης στα επιμέρους προαναφερθέντα πεδία.

Ιστοσελίδα:  http://governance.soc.uoc.gr/

Εταίροι: ΚΕΠΕΤ & ΚΕΑΔΙΚ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης

Κύριοι Ερευνητές:

Κώστας Λάβδας, Αν. Επιστημονικός Υπεύθυνος, Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου & Αν. Διευθυντής του ΚΕΠΕΤ του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης,

Δημήτρης Κοτρόγιαννος, Καθηγητής & Διευθυντής του Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΚΕΑΔΙΚ) του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης,

Βαγγέλης Τζουβελέκας, Καθηγητής και Πρόεδρος Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστημίου Κρήτης

Κώστας Στεφανίδης, Καθηγητής Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστημίου Κρήτης & Διευθυντής Ινστιτούτου Πληροφορικής ΙΤΕ

Πέλλα Καλογιαννάκη, Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Κρήτης

Βασίλης Δαφέρμος, Αν. Καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης

Δημήτρης Ξενάκης, Επ. Καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης

Δρ. Πάνος Λιβεράκος, UNDP Expert

Μαρία Δρακάκη, Κοινωνιολόγος, Υπ. Διδάκτωρ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης

Στυλιανός Ιωάννης Τζαγκαράκης, Πολιτικός Επιστήμονας, Διδάκτωρ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης

Μαρίνος Χουρδάκης, Πολιτικός Επιστήμονας, Υπ. Διδάκτωρ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης

Απόστολος Καμέκης, Πολιτικός Επιστήμονας, Υπ. Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Κρήτης

Χρηματοδότηση: Περιφέρεια Κρήτης

Διάρκεια:  19/10/2015- 18/04/2018

Προϋπολογισμός: 211.382,11 €

Research and Comprehensive Intervention for the social inclusion of a major socially vulnerable group: Psychological profile / psychopathology, skills’ profile, needs assessment and programmes’ development for training-reskilling and psychological support towards the re-inclusion of “young people not in education, employment or training”(Πράξη 3757 του GR07/EEA Grants και ΚΑ 4361)

Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Νίκος Παπαδάκης

Βασικά στοιχεία για το Έργο:

Το ΚΕΑΔΙΚ συμμετείχε ως εταίρος στο Έργο «Research and Comprehensive Intervention for the social inclusion of a major socially vulnerable group: Psychological profile / psychopathology, skills’ profile, needs assessment and programmes’ development for training-reskilling and psychological support towards the re-inclusion of “young people not in education, employment or training” (Πράξη 3757 του GR07/EEA Grants και ΚΑ 4361)». Το Έργο εστιάζει α) στην έρευνα του ψυχολογικού προφίλ της ομάδας στόχου (Neets) μελετώντας συγχρόνως την ύπαρξη πιθανής ψυχοπαθολογίας και εντοπίζοντας τις ανάγκες για ψυχολογική υποστήριξη των Ελλήνων Neets, και β) στη διάγνωση αναγκών σε επίπεδο δεξιοτήτων των Ελλήνων Neets. Τα προαναφερθέντα ερευνητικά δεδομένα οδηγούν, στο πλαίσιο της Πράξης, αφενός στην ανάπτυξη προγράμματος στοχευμένης κατάρτισης- reskilling των Neets, με βάση το προφίλ δεξιοτήτων τους όσο και τις δυνατότητες και ανάγκες τους, ανά ταξινομική κατηγορία (υπό-ομάδα) κι αφετέρου στην συγκρότηση προτεινόμενης δέσμης στοχευμένων δράσεων ψυχολογικής υποστήριξης τους. Επί της ουσίας η έρευνα απολήγει στη συγκρότηση πρότασης προγράμματος ολοκληρωμένης παρέμβασης, στην κατεύθυνση της επαν-ενσωμάτωσης της συγκεκριμένης κοινωνικά ευάλωτης ομάδας. Κοντολογίς το φυσικό αντικείμενο του Έργου συγκροτείται τόσο από την προαναφερθείσα διττή ερευνητική διαδικασία όσο και από την ανάπτυξη προγράμματος ολοκληρωμένης παρέμβασης σε δυο επίπεδα  (ψυχολογικό και  reskilling).

Με βάση τα 7 Πακέτα/ Ενότητες Εργασίας του, το   Έργο αποσκοπεί α) στην ανάλυση του ψυχολογικού προφίλ των Neets (και τη σχετική κατηγοριοποίηση τους βάσει επιμέρους χαρακτηριστικών) και στη χαρτογράφηση πιθανών συσχετίσεων ανάμεσα στην υπαγωγή στην κατάσταση Neet και στην ύπαρξη ψυχοπαθολογικών διαταραχών, β) στην διάγνωση και ανάλυση των αναγκών των Neets σε δεξιότητες μέσω της χαρτογράφησης του προφίλ δεξιοτήτων τους και της συνακόλουθης ταξινομικής κατηγοριοποίησης τους και γ) στην ερευνητικά εδραιωμένη ανάπτυξη προγραμμάτων για την κατάρτιση-reskilling και την ψυχολογική υποστήριξη των Neets, των νέων δηλαδή ανθρώπων που απέχουν από τα βασικά πεδία θεσμικής μέριμνας του κοινωνικού κράτους και ως εκ τούτου είναι εξαιρετικά ευάλωτοι στον κοινωνικό αποκλεισμό.

Ιστοσελίδα:  http://neets2.soc.uoc.gr/

Εταίροι: ΚΑΝΕΠ/ ΓΣΕΕ (συντονίζων φορέας), ΚΕΠΕΤ & ΚΕΑΔΙΚ Πανεπιστημίου Κρήτης

Κύριοι Ερευνητές:

Κώστας Λάβδας, Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου & Διευθυντής ΚΕΠΕΤ του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης,

Αργύρης Κυρίδης, Καθηγητής του ΤΕΠΑΕ του ΑΠΘ,

Νίκος Φωτόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής του ΠΤΝ του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Επιστημονικός Συνεργάτης του ΚΑΝΕΠ/ ΓΣΕΕ

Δημήτρης Κοτρόγιαννος, Καθηγητής & Διευθυντής του ΚΕΑΔΙΚ του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης,

Βασίλης Δαφέρμος, Αν. Καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης,

Μαρία Μπάστα, Επ. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Κρήτης

Αντώνης Παπαργύρης, Πολιτικός Επιστήμων (BA, MA), Κύριος Ερευνητής GPO

Μαρία Δρακάκη, Υπ. Διδάκτωρ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης, Ερευνήτρια ΚΕΠΕΤ

Στυλιανός Ιωάννης Τζαγκαράκης, Πολιτικός Επιστήμονας, Υπ. Διδάκτωρ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης, Ερευνητής ΚΕΑΔΙΚ

Χρηματοδότηση: EEA Financial Mechanism (GR07/EEA Grants, Διαχείριση ΓΓΕΤ)

Διάρκεια: 21/12/2015- 14/12/2016

Προϋπολογισμός: 195.000 € (Πανεπιστήμιο Κρήτης/ Υποέργο 2: 85.000)

Βαρόμετρο Απόντων. Ανίχνευση, Κατηγοριοποίηση και εμπειρική θεμελίωση προτάσεων πολιτικής για την καταπολέμηση μιας νέας μορφής κοινωνικής ευπάθειας: Οι Neets (Young People Not in Education, Employment or Training) (ΚΑ 3410)

Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Νίκος Παπαδάκης

Βασικά Στοιχεία για το Έργο:

Το ΚΕΑΔΙΚ συμμετείχε ως συντονίζοντας φορέας στο ερευνητικό έργο «Βαρόμετρο Απόντων. Ανίχνευση, Κατηγοριοποίηση και εμπειρική θεμελίωση προτάσεων πολιτικής για την καταπολέμηση μιας νέας μορφής κοινωνικής ευπάθειας: Οι Neets (Young People Not in Education, Employment or Training) (ΚΑ 3410)». Το έργο περιελάμβανε 9 ενότητες εργασίας και 23 παραδοτέα. Η υλοποίηση τους συνέβαλλε στο να επιτευχθούν οι τρεις μείζονες στοχεύσεις, που είχαν ήδη τεθεί εξαρχής και συγκεκριμένα:

• η δόμηση συγκεκριμένου πολυπαραμετρικού δείκτη για τους Neets σε ελληνικό επίπεδο,
• η καταγραφή, αποτύπωση και χαρτογράφηση της νέας κατηγορίας κοινωνικής ευπάθειας, δηλαδή των Neets
• η ανάπτυξη εμπειρικά θεμελιωμένων προτάσεων πολιτικής για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού των NEETS και την πολυεπίπεδη και βιώσιμη ενσωμάτωσή τους.

Η όλη μεθοδολογική στρατηγική είχε χαρακτήρα back and forth με διαρκή ανατροφοδότηση των επιμέρους Ε.Ε. και τη συνεξέλιξη ερευνητικών διαδικασιών, ενώ αξιοποιήθηκε εκτεταμένα η διεθνής εμπειρία σε σχέση με το φαινόμενο των Neets.

Πραγματοποιήθηκαν δυο φάσεις ποσοτικής και δυο φάσεις ποιοτικής έρευνας σε ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό δειγμάτων για κοινωνική έρευνα (800 και 3500 υποκείμενα στις δυο φάσεις της ποσοτικής έρευνας και συνολικά 144 ημιδομημένες και αφηγηματικές συνεντεύξεις στην ποιοτική έρευνα). Στη βάση των ευρημάτων της έρευνας θεμελιώθηκε ο πολυπαραμετρικός δείκτης (Neets composite indicator), αναπτύχθηκε ολοκληρωμένο πλαίσιο προτάσεων πολιτικής (με πλέγμα παρεμβάσεων σε διάφορα επίπεδα δημόσιων πολιτικών και με διαφορετικά σενάρια εφαρμογής), συγκροτήθηκε Ηλεκτρονική Χαρτοθήκη (Neets GIS), δομήθηκε road map ολοκληρωμένης αντισταθμιστικής παρέμβασης για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού των NEETs (με δράσεις που αποτελούν το στρατηγικό περιβάλλον της παρέμβασης και αυτές που λειτουργούν συγκειμενικά και συνιστούν το παραμετρικό περιβάλλον) παρέχοντας στην πραγματικότητα ένα εφαρμόσιμο μείγμα πολιτικής (με διαφορετικές εκδοχές του). Συγχρόνως αποτυπώθηκαν τα βασικά χαρακτηριστικά, οι επείγουσες διαστάσεις της βιογραφίας των Neets και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, αναλύθηκαν δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά τους, εξετάστηκαν σε βάθος οι παράγοντες που επιδρούν, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο, στην υπαγωγή ενός νέου ανθρώπου στην κατηγορία Neet (φύλο, ηλικία, αστικότητα, μορφωτικό επίπεδο, οικογενειακό εισόδημα, εθνοπολιτισμική προέλευση), αναλύθηκαν διεξοδικά οι απόψεις και οι στάσεις τους για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, την απασχόληση, το κοινωνικό κράτος και το πολιτικό σύστημα όσο και οι στρατηγικές τους για την έξοδο από την κατάσταση στην οποία βρίσκονται και συνολικότερες προτάσεις τους για την ευρύτερη κατάσταση των πραγμάτων, διερευνήθηκαν οι επιπτώσεις σε οικονομία και κοινωνία από την διεύρυνση του φαινομένου των Neets, συγκροτήθηκαν ερευνητικά θεμελιωμένες ταξινομικές κατηγορίες και αναπτύχθηκε το προφίλ του Έλληνα Neet  (το οποίο δομήθηκε συγκριτικά με τα διαφορετικά προφίλ .των Ευρωπαίων Neets) και επιχειρήθηκαν συνολικές ερμηνείες για το πολυπρισματικό και πολυσύνθετο αυτό φαινόμενο. Ουσιαστικά οι Neets «χαρτογραφήθηκαν» τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά και εις βάθος.

Ιστοσελίδα

Όλα τα βασικά δεδομένα και ευρήματα του Έργου έχουν καταχωρηθεί στο Social Data Network – So.Da.Net της CESSDA (Consortium of European Social Science Data Archives – cessda.net) και θα αναρτηθούν στο site της CESSDA στις αρχές Μαρτίου 2016 (http://cessda.net/National-Data-Services/CESSDA-Members/Greece & http://sodanet.gr/ )

Εταίροι: ΚΕΑΔΙΚ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης (συντονίζων φορέας), ΚΕΠΕΤ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης, GPO, ΚΑΝΕΠ/ ΓΣΕΕ, ΙΗΔΛ του ΙΤΕ και συνεργαζόμενοι ερευνητές του ΚΕΠΕΤ.

Κύριοι Ερευνητές:

Δημήτρης Κοτρόγιαννος, Καθηγητής & Διευθυντής του Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΚΕΑΔΙΚ) του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης,

Αργύρης Κυρίδης, Καθηγητής του ΤΕΠΑΕ του ΑΠΘ,

Χρήστος Λιονής, Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης,

Μανώλης Κουτούζης, Αν. Καθηγητής του ΕΑΠ & Υπεύθυνο Τομέα Υλοποίησης Προγραμμάτων και Ερευνών του ΚΑΝΕΠ/ ΓΣΕΕ

Νίκος Φωτόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής του ΠΤΝ του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Επιστημονικός Συνεργάτης του ΚΑΝΕΠ/ ΓΣΕΕ

Τάκης Θεοδωρικάκος, Πρόεδρος του Δ.Σ. της GPO και Διδάσκων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Δημήτρης Τερζόγλου, Διευθύνων Σύμβουλος και Ερευνητής της GPO

Αντώνης Παπαργύρης, Ερευνητής της GPO

Φάνης Κιτσόπουλος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης και Ερευνητής του ΙΗΔΛ του ΙΤΕ

Στυλιανός Ιωάννης Τζαγκαράκης, Πολιτικός Επιστήμονας, Υπ. Διδάκτωρ Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης

Απόστολος Καμέκης, Πολιτικός Επιστήμονας, Υπ. Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Κρήτης

Χρηματοδότηση: ΓΓΕΤ, στο πλαίσιο του Προγράμματος ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΕΣΠΑ)

Διάρκεια: 21/6/2011- 20/8/2013

Προϋπολογισμός: 218.730,30 €

• Οι διαστάσεις της ξενοφοβίας και η προώθηση πολύ-πολιτισμικών προτύπων (EQUAL)

Περίοδος Υλοποίησης: 2005-2007

Το Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΚΕΑΔΙΚ) μαζί με το Κέντρο Πολιτικής Έρευνας και Τεκμηρίωσης (ΚΕΠΕΤ) συμμετείχαν από κοινού στην κοινοπραξία Equal.

Το κεντρικό πρόβλημα που μελετήθηκε στο πλαίσιο του συγκεκριμένου ερευνητικού προγράμματος ήταν οι διακρίσεις και οι ανισότητες που παρατηρούνται απέναντι στις μεταναστευτικές ομάδες στην αγορά εργασίας μέσω της ανάπτυξης και εφαρμογής καλών πρακτικών καταπολέμησης του ρατσισμού και της ξενοφοβίας. Επικεντρώθηκε στην ανάπτυξη στρατηγικής για τη συνύπαρξη «ξένων» και Ελλήνων μέσω της αλληλοκατανόησης και της αποδοχής των πολιτισμικών διαφορών.

Περαιτέρω επέτρεψε και πολύ περισσότερο προώθησε τη δημόσια συζήτηση για τα σχετικά θέματα καθιστώντας έτσι την ευρύτερη κοινωνία ενήμερη για τα προβλήματα που αφορούν στον ρατσισμό και στην ξενοφοβία.  Εργαλεία για την διαπίστωση , την διερεύνηση και την ανάπτυξη κατάλληλης στρατηγικής,  προσανατολισμένη  με βάση το target group, για την πραγματοποίηση καμπάνιας ευαισθητοποίησης και  συνειδητοποίησης των επιπτώσεων  του  ρατσισμού και της ξενοφοβίας αποτέλεσαν οι δύο έρευνες που υλοποιήθηκαν και αφορούσαν στις στάσεις και αντιλήψεις της Ελληνικής κοινωνίας και ειδικών πληθυσμιακών ομάδων (δημόσιοι υπάλληλοι,  εργοδότες, συνδικαλιστικές οργανώσεις) απέναντι στους μετανάστες. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι καμπάνιες ευαισθητοποίησης στη χώρα μας υπήρξαν ελάχιστες (έως μηδενικές), περιστασιακές, ad hoc χωρίς αποτελέσματα στην άρση των συνθηκών  κοινωνικού αποκλεισμού των μεταναστευτικών ομάδων αλλά και των φαινομένων «νεορατσισμού», και ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο το συγκεκριμένο πρόγραμμα ήταν καινοτόμο.

Επίσης στο πλαίσιο του προτεινόμενου προγράμματος προσαρμόστηκαν στα ελληνικά δεδομένα καλές πρακτικές που έχουν αναπτυχθεί σε άλλα κράτη. Σ’ αυτό  συνέβαλε η ενεργή συμμετοχή διακρατικών εταίρων.  Ταυτόχρονα, συγκροτήθηκαν προτάσεις και μέτρα που επιτρέπουν τη συμβίωση διαφοροποιημένων εθνικά και πολιτισμικά ομάδων  στο πλαίσιο της ελληνικής κοινωνίας, οι οποίες μπορούν να υιοθετηθούν από ευρύτερους φορείς του δημοσίου, μη κυβερνητικές εθελοντικές οργανώσεις κ.λ.π. διευκολύνοντας έτσι την κοινωνική ένταξη των μεταναστών, τις εργασιακές τους συνθήκες και τις συνθήκες διαβίωσης τους. 

Δράσεις:

• Παροχή πληροφόρησης και προσανατολισμού στους υφιστάμενους τις διακρίσεις
• Εξατομικευμένη παρακολούθηση της ομάδας στόχου από φορείς συμβουλευτικής υποστήριξης
• Δημιουργία προϋποθέσεων για την ενιαία  εκπροσώπηση των φορέων των μεταναστών προς τα έξω
• Ενίσχυση της πρόσβασης  των μεταναστών  σε υφιστάμενους μηχανισμούς
• Μελέτη σε βάθος ξενοφοβικών και ρατσιστικών αντιλήψεων που εμφανίζονται στην Ελλάδα σε μεγάλο ποσοστό (38% σε σχέση  με 15% που είναι ο μέσος όρος στις χώρες της Ε.Ε.
• Δημιουργία βάσεως δεδομένων των στάσεων και των αντιλήψεων απέναντι σε μεταναστευτικές ομάδες ειδικών ομάδων του πληθυσμού (δημόσιοι, δικαστικοί λειτουργοί, εργοδότες κ.λ.π.) οι οποίοι έμμεσα  αναπαράγουν  διακρίσεις και ανισότητες μεταξύ του εργατικού δυναμικού
• Διατύπωση μέτρων και πολιτικών που μπορούν να υιοθετηθούν ευρύτερα από φορείς που εμπλέκονται στη διαμόρφωση στάσεων, αξιών, αντιλήψεων (εκπαίδευση, Μ.Μ.Ε., εργοδοτικοί φορείς, συνδικαλιστικοί φορείς εργαζομένων)
• Διάχυση και ενημέρωση με στόχο την ευαισθητοποίηση και συνειδητοποίηση των επιπτώσεων του ρατσισμού και της ξενοφοβίΑρχή φόρμαςας.